Lalala

Ang susunod na tula ay aking ginawa dahil nais kong malaman ang hanggahan ng pag-iisip ng tao - paano ba tayo nakakakuha ng mga pagpapakahulugan sa mga salita, lalo na sa mga tula? Kung iisipin, maraming tula ang cryptic, vague at ambiguous (hindi natin malaman kung ano ang tiyak na kahulugan ng isang tula). Ngunit pinipilit pa rin natin gumawa ng kahulugan mula sa mga tulang ito.

Sa tulang Lalala, nais kong ipakita na ang tao ay makagagawa ng kabuluhan sa kahit anong magkakaugnay na salita, gaano man kahirap. Ngunit, tulad sa huling saknong, may mga bagay na wala naman talagang ugnayan. Ngunit pipilitin pa rin natin itong hanapin, dahil ganoon tayo - katulad ng mensahe ng tulang "Monologue for an Onion". Isa na rin itong pagbibigay-pansin sa isang nakakatuwang nakasanayan ng maraming mag-aaral, lalo na sa hayskul - ang paglikha ng tula sa pamamagitan ng pag-iisip muna ng mga salitang tumutugma, bago isipin ang kabuluhan at kahulugan ng tulang lilikhain. At dahil nakakatuwang sabihin ang huling saknong nang paulit-ulit. Patola.


Lalala

Gumagala,

Nakatingala,

Nakalulula.

Hinihila,

Kumakawala,

Madla.

Bumubula,

Nagtatala,

Sambitla.

Nawawala.
Simula.

Nag-aalala,

Nakakabakla,

Maningning na tala.

Nanghuhula,

Nagkakasala,

Anong mapapala?

Lumalala,

Di makaila,

Tulala.

Patula-tula,

Tumutula-tula,

Patola.

Tala, Tula, Tala

Tula ang aking tala
Tala na gumagala
Gumagala sa dila
Dila nitong may sala.

,

Tula, ang aking tala
Tala kung sa'n nagmula
Nagmula sa 'sang wala
Wala ang himala.

,

Tala ang aking tula
Tula kung sa'n sambitla
Sambitla ko at punla
Punla, nagsisimula.

,

Tala, ang aking tula
Tula ng 'sang tulala,
Tulala, tumingala
Tumingala ka't wala.

Ang Pag-iisip ni Neneng Batuta

Hindi pa ito ang maikling kuwentong nais kong isulat. Drabble siguro itong matatawag kung ito'y fanfiction. Ito ay isang pagsilip sa pag-iisip ni Neneng Batuta.

Kakatapos lang naming mag-agahan-tanghalian-hapunan ni Toy. Iyong supot ulit, katulad ng dati. Kaso nawawalan na ng ubra. Kanina nakakatawa si Totoy, ang high. Biglang tumatawa, nagagalit, tapos tumatawa ulit.

Sabi ni Toy, kabalyero raw kami. Ano ba iyon? Mukhang hindi maganda. Parang hayop iyong tunog eh. O kaya kaldero. O baka mas maganda maging kaldero? Pero kung magiging gamit panluto lang din naman kami, mas gusto ko maging sandok. Kung anu-anong ulam ang natitikman ng sandok. Pero, di tulad ng kutsara, di niya kailangang maglabasmasok sa bunganga ng kung sino. Gusto ko sandok. Para masarap.

Pero wala pa ring tatalo sa batuta ko. Laspag na ito. Gamit na gamit na. Hindi ko maalala kung kailan ko ba ito unang nakuha. Basta, noong nagkamalay ako, hanggang sa naaalala ko, hawak ko na ito.

Mapagkakatiwalaan ba ang alaala? Hindi ko na maalala ang kulay ng damit ni Aling Sungit. Nakadamit ba siya? Nakakadiri naman kung hindi. Bakit nakakadiri? Bakit bawal maghubad?

Maghubad kaya ako ngayon?

Nakakahiya.

Teka. Isa-isang tanong lang. Nararamdaman ko ang dugo sa utak ko. Alaala. Marami tayong hindi maalala. At kung may superpower tayong mga tao, sigurado akong lahat ay magaling manloko. Pati sarili natin kaya nating lokohin e. Kung iisipin ko lang ngayon na nakakulay pusha-pusya-fusha... pucha, pink... si Aling Sungit, e di puwede ko nang paniwalain ang sarili ko na pink nga iyon at hindi porpol. Ang dali lang, di ba. Superhero na ako. Superman-loloko. Ehehehehe.

Alaala. Bakit naman kasi ang daling dayain? Hindi ba puwedeng may isip tayong parang DVD? Para puwedeng ulit-ulitin, i-rewind, i-fast forward, o i-pause. Mura lang naman ang DVD, singkwenta dalawa. Bakit kaya di naisip iyon ng kung sino man ang gumawa sa isip at alaala natin? Kung naging DVD na lang sana utak natin, tapos camera iyong mga mata natin, tapos puwede mag-transform sa malaking TV iyong talukap ng ating mga mata para kapag pumikit tayo, mapapanood natin ang kahapon, o kung anumang kabanata ng ating buhay ang nais nating balikan.

Ang ganda sigurong cartoons noon. Parang si Naruto lang. Magpaparami rin ako. Dahil gusto ko lang.

Mapagkakatiwalaan ba ang alaala? Kung kaya nating baguhin ang ating alaala, e di isang malaking kalokohan lang ang lahat. Naglolokohan na lang tayo. Paano kung hindi pala ako si Ne. At hindi si Toy si Toy. E di ang gulo na. Paano kung siya pala talaga si Ne at ako pala talaga si Toy? Lalong gumulo. Paano kung nagkataon lang na nagkauntugan kami at nagkapalit ang aming alaala, pero hindi namin alam at hanggang ngayon wala kaming malay na nagkapalit na pala kami?

Puwede na akong maging direktor.

Kung nabubura at nababaluktot ang alaala, ganoon din kaya ang kasaysayan? Hindi ba nakasalalay ang kasaysayan sa alaala? Sabihin na nating nakasalalay ito sa mga nakatalang pangyayari, pero hindi ba't kailangan mo munang maalala bago mo maitala? Paano kung nagsisinungaling ang alaala? E di wala na.

Ano pa ang mapagkakatiwalaan? Ano ang totoo?

Ang ngayon? Kung ano ba ang nakikita ko ngayon, heto lamang ang totoo? Paano ang hindi ko nakikita, nararamdaman, naririnig, naamoy, nalalasahan - wala na, peke na?

Ano ang totoo? Hindi natin alam. Basta, tayo ay nagtitiwala. Nagtitiwala sa mga alaalang ang katotohanan ay walang kasiguraduhan, ngunit mahalaga. Mahalaga dahil sa damdaming naiiwan ng bawat karanasan, bawat panahon na nagiging alaala.

At iyon ang mahalaga.

...Teka. Parang may nakalimutan yata akong tanong na dapat kong sagutin...

Buti hindi nakakabasa ng isip si Toy. Kung hindi, siguradong naasar na naman niya ako. Noong isang beses, tinanong ko siya kung saan nakasalalay ang buhay. Sabi niya, basta raw tumitibok ang puso, buhay pa. Kaso paano ang halaman, sabi ko. Tapos sabi niya, picha ka, suminghot ka na lang. At sabay tawa.

Pero saan nga ba?

Nakup. Kung nakakabasa lang talaga si Toy ng isip. Siguro high pa ako. Kaya kung ano-ano ang nasa isip ko.

Kahit ano namang isip ang gawin ko, hindi naman magiging pagkain ang mga ideya ko.

Pero basta nandito si Toy, kaya ko.

Basta nandito si Toy.

Ang Pag-iisip ni Totoy Buhok

Hindi pa ito ang maikling kuwentong nais kong isulat. Drabble siguro itong matatawag kung ito'y fanfiction. Ito ay isang pagsilip sa pag-iisip ni Totoy Buhok.

Lumalaki. Lumiliit. Lumalaki ulit. Tapos liliit din. Lumalaki-lumiliit ang supot naming bitbit. Madikit. Kasi may pandikit. Pandikit na tumatangay sa amin sa langit. Pataas nang pataas sa langit, kung saan walang aleng masungit, walang mamang maanghit. Biro mo, mas maanghit pa sa amin. Langit. Sulit ang pandikit.

Isang mahiwagang araw, sa isang mahiwaga't malayong lunan, may dalawang magigiting na kabalyero ang naglalakad patungong Silangan. Joke lang. Narinig ko lang iyon sa TV ng karinderya ni Aling Sungit. O sa radyo ba? Ewan. Pero joke lang iyon. Ang araw na ito ay katulad ng dati, katulad ng kahapon ng kahapon na katulad ng kahapon nito na katulad ng kahapon nito na katulad ng kahapon nito. Na katulad ng kahapon nito.

Gutom pa rin kami. Pero dahil sa Magik Pandikit sa lumiliit-lumalaking supot ng langit, nakakaya namin.

Ano ang hiwaga sa kahapong katulad ng kahapon na katulad ng kahapon nito? Hindi ba ang mahiwaga ay ang bago? O bago ang mahiwaga? O mahiwaga bago ang? Mahiwaga ang o bago? Wala namang bago sa araw na ito.

Anong mahiwaga sa kalye? Malamig. Matigas. Picha naman, mas malambot pa batuta ni Neneng dito eh.

Malamig. Matigas. Minsan madumi. Pero sanay naman kami ni Ne sa dumi. Mas maganda kapag madumi. Kapag madumi, mas nakakaawa. Mas maraming barya. Minsan kendi. Pero mas masaya kapag barya. Makalansing! Nakakagising. Mas gusto ko si Milyo. Milyoginaldo. Milyo na lang para madaling sabihin. Ayoko doon sa isa. Iyong maputla iyong kulay. Ayoko rin doon sa parang pinagdikit na Milyo at Putla. Nakakalito. Ang panget pa. Ano ba talaga siya, gray o gold? Sabi ni Ne iyon daw iyong tawag sa kulay noon.

Hoy, hindi ako bobo. Alam kong limang piso si Milyo. At alam kong isang piso si Putla. Tapos iyong parang Tramspormers na hanggang dikit lang ang kaya, iyon ang sampu. Kapag may lima kang Milyo, may trenta ka. Tapos kapag may bente kang Putla, may kinse ka na. Akala mo, ha. Marunong ako sa Math. Tinuruan ako ni Ne. Maraming alam iyung si Ne eh. Teka, ipapakita ko sa 'yo iyung mga tinuro niya:

2^10 = 1024
0.3 * 10^5 = 30000
11^2 = 121

Marami pa iyan! Pero, ang pinakamalupit sa lahat, heto:
d/dx (ln x) = 1/x

O ha. Sabi ni Ne, Math daw iyon. Iyong dulo, parang hindi, pero Math iyon.

Magulo. Masikip. Magaspang. Masakit sa paa. Masakit sa likod. Masakit sa mukha. Pichanamangchenes itong kalsadang ito. Pero okay lang. Kasama ko naman si Ne.

Kaya namin 'to ni Ne. Makakarating din kami sa Silangan. Kung saanman iyon.

Ang Simula ng Pakikipagsapalaran

Kahit kailan, hindi pa ako nakagagawa ng maayos na maikling kuwento o/at nobela. Ito ang simula ng pakikipagsapalaran ko sa mundong iyon.

Pakikipagsapalaran. Sapalaran. Kapalaran. Kapalad. Mapalad. Palad.

Nasa palad nga natin ang ating kapalaran. At nasa palad din natin ang pasya kung tayo'y makikipagsapalaran. Halos literal ang kaso ko - nakasalalay sa aking mga kamay kung anong anyo ng journal ang aking gagawin. Makikipagsapalaran ako. Susubukan kong lumikha ng maiikling kuwentong magkakaugnay.








Ipinakikilala ko sa inyo, 'Ang Pakikipagsapalaran ni Neneng Batuta at Totoy Buhok.'







Naisip ko ito habang nasa dyip, inaalala kung Karaoyan, Karayoan, Karoayan o kung anuman ang tawag sa magik sinturon ni Prinsipe Manawari. 'Aba,' bulong ng isip ko, 'ang mga prinsipe lamang ba ang maaaring maglakbay at makipagsapalaran?' At nabuo na nga ang konsepto at pamagat na Ang Pakikipagsapalaran ni Neneng Batuta at Totoy Buhok. Iniisip kong gawing mga bata sa probinsiya ang mga pangunahing tauhan. Pero iba talaga ang hatak ng lungsod. Hindi ba maaaring magkaroon ng mga makukulay na paglalakbay ang mga tagalungsod dahil lang masasabing malayo sila sa kalikasan? Kaya pinasya ko gawin silang tagalungsod.

Kaso, 'sino' sila? Dito'y hindi ako masyadong nahirapan. Nais kong gawing tampok ang mga batang aking nakikita araw-araw saanman -- ang mga batang kalye. Ang mga pangunahing tauhan ay dalawang batang sumisinghot ng rugby pampalipas ng gutom. Sila ay walang tirahan, walang pamilya, walang pangalan. Pagala-gala lamang sila sa lungsod. Nais kong ipakita na ang mga batang tulad nila ay maraming karanasan kung saan tayo'y maaaring matuto. Kahanga-hanga sila dahil nakakaya nila ang buhay na sobrang hirap.

Hindi sila nakapag-aral. Ngunit, ang kanilang mga idea ay hindi puro biro lamang. Minsan nga'y masasabing napakalalim ng nararating ng kanilang pag-iisip lalo na kapag bagong singhot pa lamang nila ng rugby. Parang sa layo nila sa inaasahang ginhawa ng lungsod, mas nakikita nila ang kabuoan. Napapansin nila ang mga kakatwang ideolohiya at nakasanayan ng mga tao, at ninanais nilang basagin ito.

Para sa akin, ito ang pakikipagsapalaran. Hindi kailangang pumunta ka sa ibang lugar at hindi rin kailangang mamatay o pumatay ka para sa kung anuman ang iyong ipinaglalaban. Dapat lamang ay handa kang sumugal - at kung sina Ne at Toy ang gagawing basehan, dapat ay makaya mong kumawala sa nakasanayan gaano ka man pagtawanan o kutyain, dahil iyon ang iyong naging pasya. Dahil minsan, sa pagiging iba ay mahahanap mo ang sarili, ang sarili na natabunan ng kung ano ang hinihingi sa iyo ng nasa iyong paligid, ang puro at dalisay na 'ikaw.'

Sa bawat pakikipagsapalaran o pagtangkang tumakas sa nakagawian ng dalawa ay ibabahagi ko rin ang aking mga opinyon ukol sa mga usapin sa katauhan ng mga bata. Stream of consciousness ang estilong nais kong gamitin dahil nais ko rin ipakita na bata pa nga ang dalawa at mabilis nilang ibaling ang kanilang atensiyon sa ibang bagay. Ang kausap nila ay 'hindi kilala.' Ito ay upang maaaring makita ng mambabasa ang sarili bilang kasangkot sa bawat pakikipagsapalaran, o kaya nama'y nasa loob ng isip ng dalawa.

Nais kong ipakita at ipakilala ang mga batang lansangan sa isang kakaiba ngunit pamilyar na characterization. Hindi ito isang parikala. Ninanais kong mahanap ang balanse sa pagitan ng aesthetic distance at horizon of expectations. Ang mga batang kalye na walang makain, walang pamilya, at malamang, nakatira sa kalye ngunit mapag-isip, matalino, malikhain at mapangahas. Nais kong sirain ang nosyon na ang mga batang kalye ay 'mababa,' dahil lamang wala silang pinag-aralan o sa kung anuman ang wala sa kanila. Kung tutuusi'y mas maalam sila sa buhay. Iba ang aral na kanilang natututunan -- ang kalupitan ng realidad at ang kakatwa't minsa'y walang saysay na nakagawian. Iba ang kanilang paraan ng pag-aaral -- diretso sa karanasan at aplikasyon. At nais kong ipakita na hindi ito nakabababa sa ating mga karanasan, kung hindi man mas interesante.

Ang dalawang bata ang magsisilbing aking tinig. Sa pagsisimula ng kanilang paglalakbay ay magsisimula rin ang akin.

Simulan na natin ito.


*Ang mga larawan nina Neneng Batuta at Totoy Buhok ay aking nilikha sa tulong ng isang libreng iPhone application, MakeME.

chartolentino, “Neneng Batuta,” Flickr image, http://www.flickr.com/photos/75826957@N03/6811830489/ (accessed February 3, 2012).

chartolentino, “Totoy Buhok,” Flickr image, http://www.flickr.com/photos/75826957@N03/6811832709/ (accessed February 3, 2012).

Sa Totoo Lang

Ito na siguro ang nag-iisang journal na pinakamukhang diary entry na gagawin ko. At isa sa pinakakulang sa "laman." Ngunit, sa ngayon, kahit alam kong kapos ito sa nilalaman(pagsusuri, atbp.), nais ko lang munang ilabas ang aking damdamin.

Shocks.

Di ako nakapunta. Nakalimutan ko. Nasa bahay na ako nito. Nakahiga ako, nahihirapan sa paggawa ng pagsusuri sa tula para sa klase ko sa panitikan at biglang nag-ingay ang cellphone ko. May paalala pala akong inilagay para sa talakayan ukol sa R.I.P.

Nabwisit ako bigla sa sarili ko. Haha.

Minsan lang ako makalimot ng mga ganito. At sa totoo lang, ito ang pinakaayaw ko. Marami akong dapat gawin, oo, pero mas pagsisihan ko kung hindi ako pumunta dahil minsan lang naman magkaroon ng pagkakataong matuto (at libre pa!). Kakayanin ko naman sana kahit kapusin man ako sa oras.

Ang saya pa naman ng araw na 'to. Himala akong nagkaroon ng mataas na marka sa sipnayan. Pero mas natuwa ako kasi nagulat ako - kaya ko palang sagutan iyong mga tanong na ganoon kahirap (para sa akin)!

Pero ngayon, hay. Sa sobrang inis ko, gagawa na lang ako ng panibagong tula. Anadiplosis ang gagamitin ko kasi naaaliw akong basahin ito noong Martes.

KATARSIS

Kailangan ko ng lakas
Lakas upang mabigkas
Mabigkas nang mahinusay
Mahinusay ang damdami't ialay

Ialay sa iyo ang bukas
Bukas at ang labi kong oras
Oras na ilalagay ko sa iyong kamay
Kamay na hawak maging aking buhay.

Pero teka, parang puro tula lang yata ang ginagawa ko. Nakakaaliw kasi na ang tula ay napakadaling ibagay sa kahit anong nais mong ihayag, at dahil wala itong anyo na dapat sundin, mapapagana mo ang iyong imahinasyon nang mabuti. Sa susunod, maikling kwento naman. May idea na ako para sa banghay.

Pero baka isulat ko muna iyong dalawang tula na nasa isip ko pa. Haha.

Pitik-mata

Kamangmangan. Katiwalian. Kahirapan. Kamatayan. Napakadaling iiwas ang tingin sa mga problemang ito. Ang daling pumikit, takpan ang tainga, isipin lamang ang sarili at magpatuloy mabuhay. Siguro ito ang isa sa mga pribilehiyo ng walang malay sa kanyang paligid, ng isang ignorante. Ngunit sa edad natin ngayon, kung ito'y ating gagawin, niloloko lamang natin ang ating mga sarili. Oo, hindi pa tayo "matanda," ngunit hindi rin naman tayo mga "bata." Hanggang kailan tayo tatakas sa katotohanang hindi maganda at masaya ang mundo? Panahon na para buksan ang ating mga mata. Mas maganda kung tayo na mismo ang magbubukas sa ating mga sarili dahil darating ang panahon na hindi na natin ito kayang takasan. Dahil darating ang panahon na ito'y nasa ating harapan na, o tayo mismo ang nasa ganitong kalagayan. Dahil darating ang panahon na ang mga kamay ng realidad na mismo ang magbubukas sa talukap ng ating mga mata, ang pipilit sa ating tingnan ang mga problema ng mundo. Hihintayin pa ba natin ito?

PITIK-MATA

Tok! Tok!
Buksan mo
Ang pintong nakapinid.
Hindi ako makapasok.

Tok, tok!
Kailangan kong ibahagi
Ang kailangan mong malaman.
Ito'y paanyaya.

Tok, tok, tok!
Huwag aantok-antok.
Ako'y tanggapin.
Pagpunta ko'y huwag sayangin.

Tok! Tok! Tok!
Kailanman,
Hindi mo makakayang takbuhan
Ang mundong ginagalawan.

TOK! TOK!
Ako ba'y talagang itatakwil?!
Pakinggan ang aking tinig!
Ibaling sa akin ang tingin!

KABLAG.
Hoy!
Ika'y gumising,
Gumising sa pagkakahimbing!

Huwag kang tumakas!
Sarili ay buksan.

Ipinagpapasalamat ko na sa panahon ngayon, madaling makahanap ng pagkakataong makatulong. Sa loob ng ating pamantasan pa lamang, napakarami nang proyektong naglalayong makatulong sa iba. Maging sensitibo sa iyong paligid. Itaas ang kamalayan. Oras nang magbago.